W gminie Krynki aż 77,1 % powierzchni ze względu na walory przyrodnicze i krajobrazowe objęto ekologicznym systemem obszarów chronionych.

Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej, o powierzchni 74 447 ha, został utworzony 24 maja 1988 roku. Celem powołania PKPK była ochrona i zachowanie zasobów przyrodniczych, walorów kulturowych i historycznych Puszczy Knyszyńskiej, a także stworzenie warunków do prowadzenia działalności naukowej oraz rozwijania turystyki i wypoczynku. Powierzchnia obszarów prawnie chronionych znajdująca się w granicach gminy Krynki zajmuje 12 788,1 ha, w tym Rezerwat Przyrody „Nietupa” zajmuje powierzchnię 274 ha a Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej 988,1 ha. Do obszaru chronionego krajobrazu należą również Wzgórza Sokólskie. Występują tu siedliska borowe i leśne. Wśród siedlisk borowych największą powierzchnię zajmuje bór mieszany wilgotny, w którym dominującym gatunkiem w drzewostanie jest sosna. Wśród siedlisk lasowych duży udział stanowią lasy mieszane sosnowo – świerkowe o ponad 100 letnim drzewostanie. Wyróżnia się tu również bór mieszany wielogatunkowy za przyczyną domieszki drzew liściastych, zwłaszcza dębów, rosnących wśród litego drzewostanu szpilkowego. Zespół ten występuje na terenach falistych, preferując stoki wzniesień. Runo leśne, bujnie rozwinięte, wyróżnia się wielowarstwowością z dominacją trzcinnika leśnego, orlicy pospolitej, borówki czernicy, maliny kamionki. Rosną tu także rzadkie gatunki chronione, m.in. tajęża jednostronna i widłak jałowcowaty. Warstwę mchów budują trzy główne gatunki borowe: rokitnik pospolity, widłoząb falisty i gajnik lśniący. Ochronie podlegają tu drzewostany, leśne doliny rzeczne, liczne źródliska oraz różne formy geomorfologiczne (moreny czołowe, zagłębienia wytopiskowe) charakterystyczne dla polodowcowego krajobrazu tego terenu. Lasy pokrywają około 80% powierzchni Parku. Wśród roślinności nieleśnej cenne są śródleśne zbiorowiska turzycowe o wysokim stopniu naturalności. We florze Parku występuje wiele roślin chronionych, między innymi: pióropusznik strusi, brzoza niska, chamedafne północna, arnika górska, lilia złotogłów, wawrzynek wilczełyko i pełnik europejski. Fauna Puszczy jest typowa dla lasów Niżu Środkowoeuropejskiego i jest dobrze zachowana. Ozdobą Puszczy jest bez wątpienia (osiągający tu wspaniale rozmiary poroża) jeleń szlachetny. Do większych ssaków występujących w Puszczy należą żubr, łoś, jeleń, sarna, dzik, wilk, ryś, borsuk, lis, kuna, łasica, gronostaj. Występuje tu również wiele gatunków gryzoni, owadożernych i nietoperzy. Do najciekawszych należą koszatka i orzesznica z rodziny popielicowatych. Puszcza Knyszyńska to także świat ptaków. Występują tu aż 154 gatunki, w tym 139 lęgowych, a wśród nich rzadkie okazy, takie jak bocian czarny, żuraw, orlik krzykliwy, dzięcioł trójpalczasty, kania ruda i czarna, głuszec, cietrzew i jarząbek. Ozdobą łąk i śródleśnych polan są motyle, a między nimi przepiękny paź królowej. Wybudowane zbiorniki retencyjne pełnią rolę obiektów utrzymujących bioróżnorodność, nawadniają uprawy rolne i leśne, wpływają na poprawę średniej wilgotności, zabezpieczają tereny leśne przeciwpożarowo, zbierają nadmiar wód opadowych, są siedliskiem ptaków i zwierząt. Służą jako wodopoje dla dzikiej zwierzyny. Śródleśne oczka wodne mają bardziej ukierunkowany charakter przyrodniczy. Celem podstawowym jest utrzymanie bioróżnorodności w ekosystemie. Lasy są najbardziej naturalną formacją przyrodniczą związaną z krajobrazem oraz niezbędnym czynnikiem równowagi środowiska przyrodniczego. Szczególną rolę w ochronie ekosystemów leśnych, ich biocenoz oraz zachodzących naturalnych procesów przyrodniczych, odgrywają tereny chronione i rezerwaty leśne.

---

Na terenie gminy znajduje się rezerwat przyrody „Nietupa”, który jest ostoją bobrów. Bobry znad Nietupy należą do gatunku nominatywnego Castor fiber fiber i są to bobry europejskie. Bytujące tu osobniki pochodzą w większości z naturalnych populacji z dorzecza Niemna. Bobry żyją nad rzekami, strumieniami i jeziorami. Preferują tereny bagienne i zalesione. W dolinie rzeki Nietupa bytuje obecnie kilkanaście par tych zwierząt. Z uwagi na niewielkie zaludnienie i sprzyjające warunki terenowe , obszar ten stał się naturalną ostoją gatunku, skąd poszczególne osobniki migrują na coraz to nowe tereny.Dolinę rzeki Nietupa porasta roślinność terenów bagiennych i wilgotnych a rzeka na dużym odcinku charakteryzuje się naturalnym przepływem. Walory te spowodowały, że oprócz bobrów, dogodne warunki lęgowe znalazło wiele gatunków rzadkich ptaków.
W rezerwacie i jego okolicach występuje około 120 gatunków ptaków. Do najbardziej interesujących należą: rybołów, orlik krzykliwy, błotniak stawowy, błotniak łąkowy, sieweczka rzeczna, bekas, rycyk, kszyk, dubelt i orzechówka. Cennym walorem krajobrazu gminy są pomniki przyrody. Są to pojedyncze drzewa, grupy drzew i aleje. W gminie jest ich 18. Niektóre stare okazy rosną już ponad 100 i więcej lat. W miejscowości Górka rosną trzy okazałe brzozy brodawkowate, ich obwody wynoszą 237, 250 i 340 cm. Szacuje się, że rosną już ok. 120 lat. Od 1981 r zostały objęte ochroną jako pomnik przyrody o nr. Ew.333. W rejestrze pomników przyrody pod nr ew. 334 została ujęta aleja lipowa we wsi Żylicze Wielkie. Jest to najlepiej zachowana aleja na terenie województwa podlaskiego. Do cennych drzew można zaliczyć również ok. 120 letnią topolę czarną o wysokości 22m i obwodzie 516 cm. Rośnie tu również około 150 letnia sosna o obwodzie 258 cm. W maleńkiej osadzie Borsukowiźnie rośnie jedna z najokazalszych w gminie Krynki lipa drobnolistna, o obwodzie 490 cm. Jej wiek szacuje się na około 300 lat. W pobliżu lipy rośnie również okazały dąb szypułkowy o obwodzie 320 cm i wieku ok. 150 lat. Niektóre lipy przybrały dziwne, monstrualne kształty. Okres kwitnienia lip jest okresem najbardziej imponującego wyglądu alei lipowej, kiedy do drzew obsypanych kremowymi kwiatami zlatują tysiące pszczół.

Jedną z najbardziej malowniczych okolic środowiska przyrodniczego Krynek jest jej południowa część, tuż za miejscowością, w kierunku wsi Kruszyniany. Na przestrzeni prawie 1 km rozciągają się tu liczne wąwozy, których zbocza pokryte są murawą i roślinnością ruderalną. Część stoków jest stroma z odkrytymi pokładami piachu i żwiru, ponieważ górne warstwy w okolicach Krynek zbudowane są z utworów pylastych. Silne opady i spływ wód doprowadziły do ich wypłukania a przez wieki płynąca tymi wyżłobieniami woda unosiła także głębsze pokłady piasków i żwirów, doprowadzając do powstania głębokich wąwozów.
Tu właśnie przebiega część Obszaru Chronionego Krajobrazu – Wzgórza Sokólskie. Jest to silnie pofałdowany teren, częściowo piaszczysty a częściowo porośnięty lasami z rozległymi, położonymi w dolinach łąkami.

W gminie Krynki poddano pod ochronę jako użytki ekologiczne pod nazwą „BAGNO-RUDAKI” tereny wodno-błotne w dolinie Świsłoczy w okolicy Rudaki i Łosiniany. Jest to obszar lasu, wód, łąk, pastwisk i nieużytków o pow. 46,81 ha, którego celem ochrony jest zachowanie unikatowego typu środowiska-bagna ze stanowiskami chronionych i rzadkich gatunków roślin i zwierząt.

---

Istotnym aspektem strefy społecznej jest szeroko pojęte środowisko kulturowe. Cechy przestrzeni kulturowej wyznaczają kultywowane tradycje kulturalne, kompleksy kulturowe, pomniki dziedzictwa kulturowego oraz obiekty o szczególnych wartościach dla społeczności lokalnych. Gmina Krynki to od wieków teren pogranicza. Krzyżowały się tu fale osadnictwa polskiego, ruskiego i litewskiego. Przez cały ten czas egzystują obok siebie katolicyzm i prawosławie. Z historią tego terenu nierozerwalnie związani są Żydzi i Tatarzy. Na każdym kroku spotyka się tu ślady współżycia różnych ludów, wyznawców wielu religii. Kościoły, cerkwie, synagogi i meczet tworzą niepowtarzalny klimat w dzisiejszej Polsce.

Szeroko rozumianą kulturę upowszechniają też szkoły i biblioteka. Obok działalności podstawowej często organizują dyskusje nad książką, konkursy plastyczne, literackie i ekologiczne dla dzieci i młodzieży szkolnej.

Dzisiaj mozna wedrowac miedzy innymi...

- TRASĄ DYDAKTYCZNO - PRZYRODNICZO - KULTUROWĄ „SPACER PO KRYNKACH”

Dwór królewski Krynki i rozłożona w jego sąsiedztwie osada powstały na początku XV wieku W drugiej połowie XVIII w., za sprawą podskarbiego litewskiego Antoniego Tyzenhauza, ówczesnego dzierżawcy ekonomii grodzieńskiej, przeprowadzono przebudowę układu przestrzennego miejscowości w duchu barokowym. Układ ten w znacznym stopniu zachował się do dzisiaj. Lata dawnej świetności widoczne są na każdym kroku. Rozmach układu przestrzennego i duże nasycenie substancją zabytkową stanowią zadziwiający kontrast z dniem dzisiejszym osady. Zwiedzanie Krynek rozpoczynamy od centralnie usytuowanego Placu Jagiellońskiego. Obecny układ urbanistyczny osady pochodzi w dużej mierze z drugiej połowy XVIII w. Miasto otrzymało wówczas promieniste rozplanowanie, jego centrum stanowił regularny, sześcioboczny rynek, z którego wychodziło 12 ulic. Układ ten w znacznym stopniu zachował się. Duża tablica w centrum parku informuje o trasie spaceru i 9 przystankach.

- TRASĄ „KRUSZYNIANY”

(część Szlaku Tatarskiego) Trasa ta zaczyna się i kończy w Krynkach. Ze względuna swą długość (ok. 35 km) i znaczny stopień trudności (silnie sfałdowany teren, miejscami piaszczystą lub błotnistą nawierzchnię dróg) polecana jedynie wytrawnym turystom, szczególnie miłośnikom wycieczek rowerowych.

- TRASĄ „NIETUPA”

Trasa biegnie w znacznej mierze w dolinie rzeki Nietupa. Dolinę porasta roślinność terenów bagiennych i wilgotnych, a sama rzeka na znacznym odcinku charakteryzuje się naturalnym przepływem. Walory te spowodowały, że znalazły tutaj dogodne warunki siedliskowe i pokarmowe bobry oraz wiele gatunków rzadkich ptaków. Trasę uatrakcyjniają dorodne drzewa, stanowiące pomniki przyrody, oraz zabytkowa aleja lipowa.

- TRASĄ „WIERSZALIN”

 

Trasa ta, zawierająca w równym stopniu elementy przyrodnicze jak i kulturowe, usytuowana została we wschodniej części gminy Krynki, w okolicy wsi Górany.

---

W Krynkach organizowane są Białoruskie Biesiady Literackie „Villa Sokrates”, bardzo prężnie działa też zespół wokalny emerytów i rencistów „Pogodna Jesień” pod patronatem Gminnego Osrodka Kultury w Krynkach.

---

Przez gminę przepływa rzeka Krynka, która jest lewym dopływem granicznej rzeki Świsłocz a następnie rzeki Niemen. Na terenie gminy istnieje pole namiotowe na 50 miejsc oraz działają kwatery agroturystyczne, które dysponują 25 miejscami noclegowymi.

---